Automatyzacja w QGIS: wsady, modele i AI

Wiemy już, że QGIS to potężne narzędzie w pracy z danymi przestrzennymi. W tym wpisie pokażę, jak można jeszcze bardziej usprawnić codzienne zadania dzięki automatyzacji – czyli szybciej, wygodniej i bez zbędnej powtarzalnej pracy. Do wyboru mamy kilka możliwości:

PRZETWARZANIE WSADOWE

To świetne rozwiązanie, gdy chcemy wiele razy uruchomić jeden algorytm. Algorytmy przetwarzania działają standardowo na pojedynczej warstwie, ale w trybie wsadowym możemy objąć nimi dowolną liczbę warstw.

Po uruchomieniu algorytmu klikamy „wykonaj jako przetwarzanie wsadowe” – i zamiast zwykłego okna pojawia się konfigurator. Tam ustawiamy warstwy, parametry (mogą być różne dla każdej warstwy) i nazwy plików wynikowych. Taki zestaw ustawień można też zapisać, żeby nie powtarzać konfiguracji przy kolejnych uruchomieniach.

Przykład zastosowania znajdziesz we wpisie “Jak zlokalizować działkę gdy zmienił się jej numer”. Na obrazku poniżej widać plik konfiguracyjny, który pozwala QGIS-owi automatycznie pobrać działki z całego województwa (ponad 3,5 mln rekordów). Proces trwa ok. 40 minut, a wykonywany raz na kwartał umożliwia dotarcie do lokalizacji i wyglądu działek które aktualnie mają inne numery lub już nie istnieją wskutek podziału lub scalenia.

MODELARZ GRAFICZNY (KREATOR MODELI)

Przetwarzanie wsadowe automatyzuje jeden algorytm, a modelarz graficzny pozwala połączyć wiele kroków w jeden proces. W prostym schemacie ustawiamy algorytmy, definiujemy przepływ danych i w efekcie mamy własne narzędzie, które można uruchamiać tak jak każde inne w panelu przetwarzania.

pod maską modelu: drzewko algorytmu odpowiedzialne za przypisanie geometri do transakcji

Przykład z mojej praktyki: model do pobierania geometrii działek dla bazy transakcji nieruchomości (model ten udostępniam na moich szkoleniach dla rzeczoznawców majątkowych). W oknie modelu wskazujemy trzy warstwy które zawierają– transakcje, klucze TERYT i wszystkie działki z powiatu – a QGIS w kilka sekund wykonuje cały zestaw kroków: tworzy identyfikator działki, wyszukuje odpowiednią geometrię i dołącza ją do tabeli z transakcjami. Czynność, która manualnie zajęłaby czas liczony w minutach, jest wykonywana błyskawicznie. Model bez trudu radzi sobie również z transakcjami złożonymi z wielu działek.

model w akcji: automatyczne przypisywanie geometrii do bazy transakcji

SKRYPTY PYTHONA

QGIS oferuje ponad 300 narzędzi, a z dodatkowymi bibliotekami (GDAL, SAGA i GRASS) nawet ponad tysiąc. To imponująca liczba, ale i tak czasem brakuje algorytmu, który zrobi dokładnie to, czego potrzebujemy. Wtedy wchodzą do gry skrypty Pythona.

Nie trzeba być programistą, żeby je tworzyć – dziś wystarczy opis w języku naturalnym, a AI potrafi wygenerować potrzebny kod. Skrypty można uruchamiać bezpośrednio w edytorze albo dodać jako własne narzędzie w panelu przetwarzania.

Poniżej widać efekt działania skryptu stworzonego przez AI na podstawie moich wytycznych – narzędzie automatycznie opisuje wymiary działek.

inne podejście do automatyzacji: skrypt Pythona zamiast modelu

SZTUCZNA INTELIGENCJA

Istnieją też wtyczki QGIS wykorzystujące AI, głównie oparte na głębokim uczeniu. Ich funkcje to m.in.:

detekcja obiektów (np. budynków, drzew, samochodów),
segmentacja i klasyfikacja pokrycia terenu,
analiza zmian w czasie, prognozowanie zjawisk czy trendów wegetacji.

W pracy rzeczoznawcy te rozwiązania nie mają jeszcze szerokiego zastosowania, ale potencjał jest duży. Być może w bardzo bliskiej przyszłości AI pomoże np. w automatycznej wektoryzacji planów miejscowych i dzięki temu pozyskiwaniu informacji o przeznaczeniu terenu bezpośrednio do bazy transakcji.

PODSUMOWANIE

QGIS daje wiele sposobów na automatyzację pracy – od prostych wsadów, przez modele, po własne skrypty. Można je też łączyć, np. używać skryptu Pythona jako części większego modelu.

Poniżej przykład narzędzia, nad którym ostatnio pracuję. Model do zobiektywizowanej oceny konfiguracji przestrzennej nieruchomości pobiera dane o ukształtowaniu terenu dla wskazanych działek i generuje mapę hipsometryczną. Dodatkowo będzie obliczał:

współczynniki kształtu,
różnicę wysokości pomiędzy najwyższym i najniższym punktem działki,
średnie nachylenie terenu (wraz z oceną tego nachylenia pod względem trudności zabudowy),
ekspozycję (wystawę) nieruchomości.

Model sam pobiera dane o ukształtowaniu terenu z Internetu, więc nie wymaga ręcznego ściągania plików NMT (numeryczny model terenu). W przyszłości planuję udostępnić go komercyjnie, aby był dostępny dla osób, które chciałyby go stosować w pracy zawodowej.